Günlük yaşamın hızlanması, artan sorumluluklar ve dijital ekranlara maruz kalma süresinin uzaması, uyku düzenini doğrudan etkiliyor. Uzmanlara göre son yıllarda uyku bozukluklarında gözle görülür bir artış yaşanırken, kaliteli uyku giderek daha zor ulaşılabilir hale geliyor. Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ömer Faruk Şimşek, modern yaşamın temposunun ve yoğun ekran kullanımının uyku düzenini ciddi biçimde etkilediğini, uykunun en kolay göz ardı edilen ihtiyaçlardan biri haline geldiğini belirtti.
EKRAN IŞIĞI BİYOLOJİK RİTMİ OLUMSUZ ETKİLİYOR
Özellikle yatmadan önce telefon, tablet ve bilgisayar kullanımının uykuya geçiş sürecini zorlaştırdığına dikkat çeken Prof. Dr. Ömer Faruk Şimşek, şu uyarılarda bulundu:
“Ekranlardan yayılan mavi ışık, uyku hormonu olan melatonin salgısını baskılıyor ve beynin ‘gece oldu’ sinyalini almasını geciktiriyor. Bu durum hem uykuya dalmayı zorlaştırıyor hem de toplam uyku süresini kısaltıyor.”
Şimşek’e göre yalnızca ekran ışığı değil, sosyal medya akışları ve yoğun bilgi maruziyeti gibi dijital içeriklerin zihinsel uyarıcılığı da zihnin sakinleşmesini güçleştiriyor.
KALİTESİZ UYKU GÜNLÜK YAŞAMI ETKİLİYOR
Toplumda en sık görülen uyku problemleri arasında uykusuzluk (insomnia), gece sık uyanma, sabah erken uyanıp yeniden uyuyamama ve gün içinde aşırı uyku hali bulunduğunu belirten Şimşek, sorunun sadece fiziksel yorgunluk yaratmadığını ifade etti. Kalitesiz uykunun yol açabileceği diğer olumsuzlukları ise şöyle sıraladı:
- Dikkat dağınıklığı ve hafıza zayıflığı,
- Duygu durum dalgalanmaları ve stres toleransında düşüş,
- Uzun vadede iş performansı ve sosyal ilişkilerde bozulma,
- Kronik uyku eksikliğine bağlı kaygı ve depresif belirtilerde artış.
UYKU HİJYENİ İÇİN 5 ALTIN KURAL
Sağlıklı bir uyku düzeninin bilimsel temellere dayanan ancak uygulanabilir adımlarla mümkün olduğunu belirten Prof. Dr. Ömer Faruk Şimşek, uyku hijyenini güçlendirecek şu önerileri paylaştı:
- Biyolojik Saati Dengeleyin: Her gün aynı saatlerde yatıp kalkmaya özen gösterin.
- Ekran Süresini Sınırlandırın: Yatmadan en az bir saat önce telefon ve tablet kullanımını bırakın.
- Beslenmeye Dikkat Edin: Akşam saatlerinde kafeinli içecekleri ve ağır yemek tüketimini azaltın.
- Ortamı Düzenleyin: Uyku odasının karanlık, sessiz ve serin olmasını sağlayın.
- Zihni ve Bedeni Hazırlayın: Gün içinde düzenli fiziksel aktivite yapın, akşam saatlerinde ise yoğun zihinsel tartışmalardan kaçının.
UYKU ERTELENEMEZ BİR SAĞLIK GEREKSİNİMİDİR
Uykunun lüks ya da ertelenebilir bir alışkanlık değil, ruhsal ve fiziksel sağlık açısından temel bir gereklilik olduğuna dikkat çeken Şimşek, uykunun beynin kendini onardığı ve duygusal yükleri düzenlediği hayati bir süreç olduğunu vurgulayarak sözlerini tamamladı.
