Bebeğim İçin Aşılarımı Yaptırmalıyım
Bir annenin kalbiyle bebeği arasındaki ilk köprü, tıp kitaplarında “plasenta” diye geçer…
Ama aslında o, dualarla örülmüş görünmez bir köprüdür.
Oradan yalnızca besin geçmez;
Plasentadan umut akar, endişe akar, sevgi akar, zaman olur hastalık akar, ama her daim annenin bağışıklığı akar…
Bazen de bir soru süzülür annenin kalbinden: “Hamileyim… Gebelikte aşı yaptırsam bebeğime bir şey olur mu?”
Ve gecenin bir vakti, elini karnına koyan bir kadın sessizce sorar:
- “Gebelikte aşı olmalı mıyım?”“
- “Hangi aşıyı olmalıyım?”
- “Ya bebeğime bir şey olursa?”
- “Ya gebelikte aşı olmasam…?”
İşte bu yazı, o sorunun göbek bağında takılı kalmaması, annelerin yüreğine güvenle ulaşması için yazıldı.
Çünkü bu hikâye, bir masal değil.
Bu, bilimle ilmek ilmek yazılmış bir yaşam öyküsüdür…
Bir Zamanlar Virüslerin Hüküm Sürdüğü Dünya…
Yıl 1918…
Dünya İspanyol gribiyle sarsılıyor.
Hemen hemen herkes, ancak özellikle hamile kadınlar, gözle görülmeyen bu düşmana karşı çaresiz.
Aşı yok.
Antibiyotik yok.
Umutları sadece bir dua…
Ama bugün, bir annenin duasına eşlik eden bir şey daha var: Bilim
Ve bilim fısıldıyor: “Doğmamış çocuğu korumanın yolu, annenin bağışıklığından geçer.”
ACIP (Advisory Committee on Immunization Practices) ve EKMUD (Türkiye Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Derneği) Erişkin Bağışıklama Kılavuzu da aynı şeyi söylüyor: Gebelikte aşılar hayati öneme sahiptir…
Bugün, bir annenin bebeğini doğmadan önce koruyabilmesinin en etkili yollarından gebelikte aşı yaptırmaktır.
Gebelikte Aşı: Anne Eli Gibi Koruyucu
ACIP ve EKMUD’un güncel rehberine göre gebelikte aşı önerilen, önerilebilecek ve önerilmeyenler olarak 3 grupta ele alınıyor.
Tarih kitaplarında değil, günümüzde rehberlerde yazılı kahramanlar var artık; hr biri bir annenin çocuğuna verdiği “ilk hediye” gibi…
Gebelikte Aşı: Rutin Olarak Önerilenler:
* İnfluenza (Grip) Aşısı
- Gebelikte grip daha ağır seyreder, zatürre ve hastaneye yatış riski artar.
- Gebelikte grip aşısı anne ölümlerini ve komplikasyonları azaltır
- Her trimesterde güvenle yapılabilir.
- Anneye %40, doğacak bebeğe ise ilk 6 ayda %63’e kadar koruma sağlar.
- Aşı canlı değildir; yani virüs içermez, yani hastalık yapmaz, sadece korur.
- Bu da onu gebelikte güvenli kılar
* Tdap Aşısı (Tetanos-Difteri-Boğmaca)
- Boğmaca yenidoğan için ölümcül olabilir. Anne aşılanmazsa, bebek korumasız doğar.
- Tdap Aşısı (Tetanos-Difteri-Boğmaca) 27–36. haftalar arasında, tercihen 28. haftada yapılır.
- Aşılanan annenin bebeği %91’e kadar korunur.
- ACIP, 27–36. haftalar arasında her gebelikte Tdap (tetanoz, difteri, boğmaca) aşısı yapılmasını önerir; EKMUD ‘un tavsiyeleri de aynı doğrultudadır.
- Her gebelikte tekrar yapılması önerilir.
Bu aşı, adeta annenin bebeğine “Ben seni doğmadan saracağım” demesidir.
Gebelikte Aşı: Duruma Göre (Risk Temelli) Olunabilecek Aşılar
Bazı aşılar vardır, herkes için değil ama gerekli olan için vazgeçilmezdir.
* Hepatit B Aşısı
- Eğer anne adayında Hepatit B taşıyıcılığı şüphesi varsa ya da riskli bir durum (çoklu partner, sağlık çalışanı, iğne teması vs.) söz konusuysa 0-1-6 şemasıyla yapılabilir.
- İnaktiftir, fetüse zarar vermez.
* Hepatit A Aşısı
- Riskli durumlarda (Hepatit A salgını, temaslı olma) uygulanabilir.
- İnaktif virüs içerdiğinden gebelikte güvenlidir.
- Salgın durumlarında ya da temaslı gebelerde önerilebilir.
- İnaktive aşıdır, gebelikte güvenlidir.
* COVID-19 Aşısı (mRNA)
- Gebelerde COVID enfeksiyonu daha ağır seyreder: yoğun bakım, erken doğum, ölüm riski gebe olmayanlara kıyasla anlalı derecede artmıştır
- ACIP ve EKMUD, mRNA COVID-19 aşılarını gebelerde güvenli ve etkili olarak önermektedir.
- Her trimesterde uygulanabilir.
- mRNA aşıları gebelikte güvenli ve etkilidir.
- Gebelikte aşı anneyi korurken doğacak bebeğe de antikor yoluyla bağışıklık sağlar.
* Meningokok ve Pnömokok Aşıları
Bu aşılar herkes için değil ama “bazı durumlar” için önemlidir. Sadece özel risk grubundaki gebeler için doktor önerisiyle uygulanır.
Örneğin:
- Bağışıklık sistemi baskılanmış olanlar
- Dalağı olmayanlar
- Sickle cell hastaları
- Kronik hastalığı olanlar
Gebelikte Aşı: Olunmaması Gereken ve Bir Sonraki Hikâyeye Saklananlar
Bazı kahramanlar vardır ki sahneye çıkmaları gereken zaman “şimdi değil”…
Çünkü onların içinde “canlı virüs” vardır.
Ve doğmamış bir can için bu, büyük bir risktir.
* MMR Aşısı (Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak)
- Kızamık, kızamıkçık, kabakulak aşısı MMR bir canlı aşıdır. Gebelikte yapılmaz.
- Gebelik planlayan kadınlara gebelikten “en az 1 ay önce” uygulanmalıdır.
- Gebelikte aşı kontrendikedir
- MMR aşısından sonra en az 1 ay hamile kalınmamalıdır
* Suçiçeği (Varisella) Aşısı
- Su çiçeği aşısı da canlı virüs içerdiğinden gebelikte uygulanmaz.
- Bu aşı da yine doğum sonrası döneme ertelenmelidir.
* HPV (Rahim Ağzı Kanseri) Aşısı
- HPV aşısı gebelikte önerilmez.
- Eğer aşılama programı başladı ve araya bir gebelik girdiyse, gebelikten sonra kaldığı yerden devam edilir.
* Kuduz, Kolera, Japon Ensefaliti
- Kuduz, kolera ve Japon ensefaliti aşıları yalnızca yüksek risk varsa ve “fayda, riskten fazlaysa” düşünülür.
Son Söz: “Anne, Ben Neden Hastalanmadım?
Bir gün çocuğunuz size dönecek ve soracak: “Anne, ben neden hastalanmadım?”
Siz de ona, yüreğinizden geçen en güzel cevabı vereceksiniz: “Çünkü seni daha içimdeyken bile korumayı seçtim.”
Her aşı, doğmamış bir bebeğe verilmiş sessiz bir sevgi yeminidir.
Tıpkı ilk battaniyesi, ilk masalı, ilk ninnisi gibi…
Ama bu defa onun kahramanı “sizsiniz”.
Bir çocuğa ilk kıyafetini alırken ne kadar dikkatliyseniz, ilk bağışıklığını sağlarken de lütfen en az o kadar titiz olun.
Aşılar modern tıbbın siper taşıdır.
Gebelikte aşılama iki hayatı birden korur.
Bir iğneyle başlayan bu sevgi hikâyesini lütfen yarım bırakmayın.
Sevgili anne adayı…
Bu yazıyı okuduysan, bilinçli bir yolculuğa çıktın demektir.
Ve şimdi o yolculukta, umarım bebeğine giden en güvenli yolu seçeceksin…
